Dzieło Kępińskiego

Drugą okolicznością, która działała na korzyść odbioru dzieła Kępińskiego, był moment historyczny. Doktryny na temat społeczeństwa i człowieka, które miały w Polsce status obowiązujący, przynajmniej w swej wersji ortodoksyjnej, nie znajdowały już wówczas, na początku lat siedemdziesiątych, żadnej wiary i nie miały już niemal obrońców. Niemniej przeto cenzura nie pozwoliła uprzątnąć ich szczątków, podtrzymując ich pozorne istnienie. Krępowało to swobodę wypowiedzi, gdyż frontalna ich krytyka była niemożliwa. Stąd też dość szerokie rzesze czytelnicze były bardzo wyczulone na autentyczne głosy humanizmu. Prawdopodobnie publiczności tak spragnionej nie będzie już w czasach postkomunistycznych. Książki Kępińskiego pojawiały się pod znakiem swoistego heroizmu ich autora oraz nonkonformizmu pokonującego bariery. Okoliczności te pasowały Kępińskiego na swego rodzaju guru. Dla nowych czytelników są to w części sprawy nie znane, inne zaś (jak efekt cenzury) blakną bardzo szybko w pamięci.

Wśród książek, które składają się na to, co nazwałbym przesłaniem Kępińskiego, tom zatytułowany Lęk zajmuje szczególną, być może kluczową pozycję, dzięki temu, że dał autorowi sposobność najszerszego rozwinięcia swej filozofii. Lęk nie jest poświęcony żadnej chorobie psychicznej ani nerwicy, traktuje natomiast o tym, co jest być może podłożem, a z pewnością komponentem każdej psychozy. W odróżnieniu od omamów czy natręctw, lęk znany jest wszystkim. Na przykładzie lęku najłatwiej jest pokazać to, co wspólne u „zdrowych” i „chorych”. U człowieka zdrowego zdolność przeżywania lęku jest warunkiem zachowania pomyślności i zdrowia, w skrajnych przypadkach warunkiem przeżycia. Lęk jest sygnałem niebezpieczeństwa na poziomie biologicznym, ale także społecznym. Jest to dobrodziejstwo dwuznaczne, stanowi bowiem dolegliwość. W lęku nawiedzającym chorego udręka jest często spotęgowana, trwanie przewlekłe, samo zaś pojawienie się i reakcja na alarm lękowy zależne od świadomości zakłóconej, od urojeń.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>