Geneza układu samokontroli

Jeśli nie jesteśmy w stanie określić ogólnego kierunku (celu), do jakiego zmierza układ samokontroli („biologiczne sumienie”), spróbujmy prześledzić jego genezę. Z nieprzerwanego strumienia sygnałów (informacji), które krążą między ustrojem a jego środowiskiem, zasadnicze znaczenie dla mo- dyfikacaji czynności ustroju (tj. dla tworzenia nowych struktur czynnościowych, dla zmiany planów aktywności itp.) mają sygnały zwrotne. Informują one o tym, jak dana aktywność została wykonana i jaką wywołała reakcję w otoczeniu. Jest to strumień informacji najważniejszy, gdyż modeluje on aktywność ustroju. Fakt, że spośród różnorodnych informacji dochodzących z otaczającego świata do ustroju informacje zwrotne są najważniejsze, implikuje, iż obraz świata wytwarzany przez ustrój jest w głównej mierze zdeterminowany przez aktywność tego ustroju w tym świecie. Jest to w pewnym sensie zamknięte koło. Poznajemy taki świat, jakim go stwarzamy.

Sygnały zwrotne mają jednak swoją hierarchię ważności. Najważniejsze z nich są te, które dotyczą świata społecznego, tj. osobników tego samego gatunku. Na społeczny charakter wymiany sygnałów składa się wiele czynników, a przede wszystkim ten, że sygnał wytworzony przez jednostki tego samego gatunku jest zawsze bliższy i zrozumialszy niż sygnały wytwarzane przez jednostki należące do innych gatunków czy przedmioty świata nieożywionego. Drugim czynnikiem jest to, że świat społeczny jest rozszerzeniem grupy rodzinnej, a więc grupy powstałej na zasadzie drugiego prawa biologicznego (zachowania życia gatunku), zatem jest to środowisko biologicznie najbliższe.

Trzecim czynnikiem jest rola zwierciadła społecznego. Ta rola sprawia, że świat społeczny ma zawsze inny charakter niż reszta otaczającego świata. Jest on naszym obserwatorem, podczas gdy w stosunku do reszty świata my jesteśmy obserwatorami i nie bierzemy pod uwagę możliwości, że świat ten może nas obserwować i sądzić. W stosunku do świata społecznego też jesteśmy jego obserwatorami, ale jeszcze mocniej odczuwamy fakt, że sami jesteśmy przezeń obserwowani i oceniani. Dlatego sygnał ze świata społecznego jest z natury rzeczy kontrolujący. System kontroli jest więc przede wszystkim systemem społecznym.

Fakt ten ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia genezy struktur czynnościowych. Tworzą się one i modyfikują pod wpływem sygnałów zwrotnych (sprzężenia zwrotnego), a te składają się głównie z sygnałów społecznych, czyli wytwarzane przez nas struktury czynnościowe nigdy nie są w pełni własne. ale są wynikiem wpływów struktur czynnościowych otaczającego świata społecznego. W przeciwieństwie do indywidualnego charakteru metabolizmu energetycznego, metabolizm informacyjny ma charakter społeczny. Ciało jest moje, ale duch jest nasz, wspólny.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>