Rytm śmierci i zmartwychwstania w grupach społecznych

Kryteria oceny stosowane przez grupę społeczną są oczywiście zmienne i zależne od wielu czynników. Niemniej jednak można prześledzić w nich pewne prawidłowości. Prawidłowości te wynikają stąd, że grupa musi utrzymać pewną stabilność i spoistość. W tym celu musi ona pewne struktury czynnościowe pochwalać, a inne potępiać. Stabilność podtrzymują te struktury czynnościowe, które mają szanse częstego powtarzania się, czyli o dużym czynniku perseweracji, a spójność te, które zmniejszają napięcia emocjonalne między członkami grupy, które dążą do złagodzenia wzajemnych stosunków. Potępia się to, co jest niezwykłe, niestosowne, zaburzające dotychczasowy porządek, zbyt gwałtowne, rozbijające związki istniejące w grupie.

W grupach społecznych, podobnie jak w poszczególnych ustrojach, istnieje rytm śmierci i zmartwychwstania. Jedne grupy giną, by w miejsce ich powstały nowe. Gdy dana grupa zbliża się do unicestwienia, górę w niej biorą czynniki dez- integracyjne, tzn. zmniejszające jej stabilność i spoistość.

Wówczas kryteria oceny mogą ulec zmianie, gdyż w takiej grupie wytwarza się inna hierarchia wartości. W okresie takiego kryzysu dodatnio może być oceniane to, co normalnie oceniane jest ujemnie, i na odwrót, sposoby zachowania normalnie potępiane mogą być gloryfikowane w takich okresach.

Rozpatrując jednak wpływ zwierciadła społecznego na tworzenie się sumienia, nie można ograniczać się wyłącznie do aktualnych wpływów środowiska społecznego. Zwierciadło społeczne nie tworzy się tylko z aktualnej grupy społecznej, w której dany człowiek żyje, ale też z historycznych grup społecznych, tj. z różnorodnych wzorów kulturowych, którym dany człowiek podlega. We wczesnych okresach rozwoju, więc przede wszystkim w dzieciństwie, ale też w młodości, proces internalizacji przebiega łatwiej niż w okresach późniejszych, gdy granica oddzielająca świat wewnętrzny od otaczającego staje się coraz mniej przenikliwa. Silniej też na ogół działają osoby, z którymi dziecko czy młody człowiek jest w bezpośrednim kontakcie, niż osoby z dalszych kręgów otoczenia społecznego lub osoby fikcyjne, tj. postacie historyczne, bohaterowie powieści i poematów itp. Zasadniczy zrąb układu samokontroli tworzy się w dzieciństwie i postacie rodziców odgrywają w nim zasadniczą rolę. Układ samokontroli nie jest jednak czymś statycznym, stale zmienia się i modyfikuje pod wpływem zwierciadła społecznego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>