Sygnał bólowy a sygnał lękowy cz. II

Najłatwiej opisaną zwodniczość wytłumaczyć w kategoriach odruchowości warunkowej. Powiązania czasowe (warunkowe) powodują, że te, a nie inne konstelacje bodźców wyzwalają sygnał bólowy czy lękowy.

Sygnał lękowy w procesie ewolucji pojawił się prawdopodobnie później niż sygnał bólowy. W wypadku sygnału lękowego czasoprzestrzeń żywego ustroju sięga daleko poza granice ciała, a w wypadku sygnału bólowego poza nie nie wychodzi. A miarą ewolucji jest ekspansja czasoprzestrzeni. Należy więc przypuszczać, że na niskich szczeblach ewolucji, na których ekspansja „czasoprzestrzenna” jest minimalna, sygnałem zasadniczym jest ból, który ostrzega o niebezpieczeństwie. Natomiast dopiero w miarę rozszerzania się własnej czasoprzestrzeni sygnały niebezpieczeństwa rozdzielają się na dwie kategorie: bólu i lęku.

Za wspólnym pochodzeniem obu sygnałów przemawia też to, iż mają one dużo cech wspólnych i niejednokrotnie łączą się ze sobą. Oba sygnały stanowią przeżycia najprzykrzejsze, z których każdy chce się jak najrychlej wyzwolić, zmienić istniejącą sytuację na inną, mniej przykrą, stąd może ich biologiczne znaczenie jako silnego bodźca do aktywności. Ból zwykle łączy się z lękiem, a lęk – wskutek swojego przykrego tonu efektywnego – jest nieraz przeżyciem prawie bólowym.

Różnica zasadnicza między obu sygnałami polega na tym, że ból jest czymś konkretnym, do jego powstania konieczne jest uszkodzenie ciała wywołujące zadrażnienie receptorów bólowych, a lęk jest abstrakcyjny, powstaje, nim jeszcze nastąpi uraz. Granica między obu sygnałami nie jest jednak tak ostra, jak by się zdawało. Istnieją, przynajmniej u człowieka, bóle powstające bez zadrażnienia receptorów bólowych przez jakiś czynnik szkodliwy, np. bóle histeryczne lub fantomowe itp. Jest to ból jakby abstrakcyjny, bo nic konkretnego w ustroju się nie dzieje, tkanka nie jest uszkodzona. Patologicznie zmieniona jest struktura czynnościowa, a więc cała dynamika impulsów nerwowych, związana z sygnałem bólowym.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>