Sztuczne sygnały alarmowe

Człowiek z lękami typu anankastycznego porusza się w świecie jakby w ogrodzie udręczeń, w którym na każdym kroku stoją tablice ostrzegawcze, a przekroczenie nakazów i zakazów grozi strasznymi cierpieniami. Lęk, który nie ma określonego przedmiotu i który przez oderwanie się od konkretu życia stał się pustym sygnałem, wywołuje ogólny stan alarmowy, człowiek wszędzie dopatruje się niebezpieczeństwa i „tablice ostrzegawcze” mają go przed nim uchronić. Człowiek o anankastycznym typie osobowości przeżywa różnego rodzaju „powinno się” i „trzeba”, zatraca spontaniczność typową dla każdego przejawu życia. Spontaniczność jest cechą pierwszej fazy metabolizmu informacyjnego, a pewna sztywność (tendencja do perseweracji) – cechą drugiej fazy. Sparaliżowanie pierwszej fazy przez drugą jest więc cechą charakterystyczną dla ludzi tego typu. W lękach anankastycz- nych doznanie lęku traci biologiczne znaczenie sygnału ostrzegawczego i może dlatego człowiek stwarza sztuczny system sygnałów ostrzegawczych (sztuczny, a tym samym dru- gofazowy) w postaci nakazów i zakazów, które mają go ochronić przed grożącym niebezpieczeństwem.

W pewnej mierze analogiczne zjawisko można obserwować w życiu społecznym. Gdy w pewnych okresach historycznych z tych czy innych powodów ulegnie zachwianiu naturalne poczucie porządku, które istnieje w każdym człowieku, wówczas obsesyjny gąszcz różnego rodzaju norm, nakazów i zakazów ma stworzyć sztuczny porządek, mający zastąpić naturalne rozeznanie między dobrem a złem (między dobrem a złem, gdyż porządek moralny jest filogenetycznie najwyższą formą porządku i z nim człowiek ma największe kłopoty). Dla przykładu warto wspomnieć o mnóstwie pedantycznych norm, przepisów i opisów stosowanych w okresie inkwizycji, o przerażającej biurokracji hitlerowskich obozów zagłady, a wreszcie choćby o tak dobrze nam znanej powodzi aktów normatywnych, w których nikt już zorientować się nie jest w stanie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>