Typologia a trzy fazy aktywności

Wiele typologii ludzkich opiera się na podziałach wywodzących się z trzech faz aktywności. Introwertycy, schizotymicy byliby ludźmi, u których przeważa pierwsza lub trzecia faza działalności, czyli ludźmi, których aktywność koncentruje się w czasie, a mniej we wspólnej przestrzeni. U schizotymików koncentruje się raczej w czasie przyszłym, plany i marzenia są ich ulubioną aktywnością, a u psychasteników i ludzi o osobowości obsesyjnej (anankastycznej) – raczej w czasie przeszłym: przeżuwają oni każdą swą aktywność, system samokontroli jest zwykle u nich przesadnie rozbudowany. Ekstrawertycy, syntonicy, cyklotymicy byliby tymi, u których druga faza aktywności przeważa nad innymi, silniej łączą się oni ze swoim otoczeniem i bezpośrednie z nim zetknięcie stanowi dla nich istotny smak życia. Żyją bardziej przestrzenią niż czasem, ważniejsza jest dla nich chwila obecna niż przyszłość i przeszłość. Ludzie o histerycznym typie osobowości stanowiliby klasę pośrednią: istotne jest dla nich bezpośrednie zetknięcie z rzeczywistością, możność wyładowania się w działaniu, ale to wejście we wspólną przestrzeń ma u nich swoisty charakter: plan i kontrola są w nim tak silne, że nigdy nie jest ono całkowicie spontaniczne, ale trochę sztuczne i teatralne. Histeryk wchodzi we wspólną przestrzeń jak aktor na scenę, chce wywrzeć wrażenie na otoczeniu, wykonać swój piruet. Nie jest to starcie struktur własnych ze strukturami przestrzeni wspólnej, w którym zwycięża się i zostaje zwyciężanym, ale manipulowanie sobą i otoczeniem jak lalkami w szopce, zarówno obraz własny, jak otoczenia jest nieprawdziwy, zgodny z żywionymi pragnieniami, a nie z rzeczywistością.

W niektórych kręgach kulturowych kładzie się większy nacisk na pierwszą i trzecią fazę aktywności, są to kultury bardziej kontemplacyjne, skupione, w innych znów – na drugą fazę, gdy główny wysiłek ich członków koncentruje się na zewnętrznej aktywności i nieustannym przekształcaniu otoczenia. Także pewne zawody są bardziej kontemplacyjne, a inne bardziej aktywne. Warunki wychowania w dzieciństwie, atmosfera domowa, możliwość ekspansji w otaczającą przestrzeń itp. wpływają na to, że jedni ludzie koncentrują swą aktywność raczej na drugiej fazie, a inni – na pierwszej i trzeciej. W młodości, jak wspomniano, przeważa faza pierwsza, w wieku dojrzałym – druga, a na starość – trzecia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>