Zwodniczość sygnałów zagrożenia

Znaczenie sygnału nie zawsze odpowiada realnemu niebezpieczeństwu. Co się tyczy otaczającego świata, nie zawsze istniejące w nim zagrożenia są komunikowane w postaci określonego sygnału, a z drugiej strony sygnały odbierane jako zwiastuny zagrożenia nie zawsze są z jakimkolwiek zagrożeniem powiązane (np. różnego rodzaju tabu). W ten sposób symbole grożącego niebezpieczeństwa są w pewnej mierze zwodnicze. Ta zwodniczość szczególnie wyraźnie występuje u człowieka dzięki bogactwu jego świata symbolicznego.

W zakresie sygnałów ze świata wewnętrznego również można obserwować brak właściwej proporcji między realnym niebezpieczeństwem a zwiastującymi je sygnałami. Zdarza się, że drobna niedyspozycja fizyczna wywołuje gwałtowny alarm lękowy, a poważna choroba, zwłaszcza w początkowych fazach, nie wyzwala żadnego sygnału docierającego do świadomości. Człowiek poważnie chory, przynajmniej w pierwszych stadiach choroby, może czuć się zupełnie zdrowy, a człowiek z błahą niedyspozycją lub nerwicowym rozchwianiem wegetatywnym może czuć się zagrożony i mieć silne lęki przed śmiercią, nie będące w żadnej proporcji z realną sytuacją jego ustroju. Lęki na podłożu seksualnym można też traktować jako reakcje niewspółmierne do istotnego zagrożenia.

Rozpatrując związki między realnym niebezpieczeństwem a jego sygnałem (lękiem), nie można się oprzeć wrażeniu, że są one wyjątkowo niepewne i pokrętne. Nigdy nie wiadomo, jaka realna sytuacja w otaczającym świecie lub we wnętrzu ciała wyzwoli sygnał alarmowy, a jego brak nie zawsze oznacza, że wszystko jest w porządku. Czyżby więc lęk, będąc tak zwodniczy, okazał się sygnałem zgoła zbytecznym? Na pewno tak nie jest: człowiek pozbawiony lęku byłby niezdolny do unikania sytuacji niebezpiecznych, analogicznie jak człowiek pozbawiony uczucia bólu jest niezdolny do unikania ciągłych uszkodzeń powierzchni swego ciała. Ból też jest sygnałem zwodniczym, tj. nieproporcjonalnym do realnego uszkodzenia ustroju, a jednak spełnia swą rolę.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>